KOMISIONI POSAO SA ASPEKTA PDV-A (IZDAVANJE RAČUNA I DOKUMENTA O IZMENI OSNOVICE)

Donosilac: Ministarstvo finansija

Broj: 001551893 2026 10520 004 000 011 004

Datum: 24. 4. 2026.

Predmet oporezivanja PDV, u skladu sa Zakonom o porezu na dodatu vrednost („Službeni glasnik RS“, br. 84/04, 86/04-ispravka, 61/05, 61/07, 93/12, 108/13, 68/14-dr. zakon, 142/14, 83/15, 108/16, 113/17, 30/18, 72/19, 153/20, 138/22, 94/24 i 109/25 – u daljem tekstu: ZPDV), je promet dobara, odnosno usluga koji se vrši u Republici Srbiji, kao i uvoz dobara u Republiku Srbiju. Prometom dobara, u skladu sa ZPDV, smatra se pre svega, prenos prava raspolaganja na dobrima licu koje tim dobrima može raspolagati kao vlasnik. Međutim, prometom dobara smatraju se i određene radnje usmerene ka dobrima (navedene u ZPDV), koje u momentu njihovog dešavanja ne dovode do prenosa prava raspolaganja na tim dobrima, već će do prenosa ovog prava doći u nekom drugom momentu, odnosno radnje čiji krajnji rezultat ne mora da bude prenos prava raspolaganja, ali koje se po svojoj suštini, smatraju prometom dobara. U vezi sa navedenim, kod ugovora o komisionu, prometom dobara smatra se prenos dobara od strane vlasnika komisionaru i od strane komisionara primaocu. Kod realizacije ovih ugovora faktički dolazi do dva prometa dobara, i to do prometa dobara od strane vlasnika komisionaru I do prometa dobara od strane komisionara primaocu, pri čemu se oba prometa dešavaju u istom momentu, tj. u momentu kada je došlo do prometa dobara od strane komisionara primaocu dobara.

Naime, u momentu kada je, u skladu sa ZPDV, došlo do prometa dobara od strane komisionara primaocu dobara, smatra se da je istovremeno došlo i do prometa dobara od strane vlasnika komisionaru. Mesto prometa dobara, određeno u skladu sa ZPDV, za promet dobara od strane komisionara primaocu, smatra se i mestom prometa dobara koji je vlasnik izvršio komisionaru.

Prema tome, kod realizacije komisionog posla postoje dva prometa dobara, i to: promet dobara od strane vlasnika dobara komisionaru i promet dobara od strane komisionara primaocu. Obveznik PDV – vlasnik dobara, odnosno obveznik PDV – komisionar dužan je da za svoj promet dobara izda račun u skladu sa ZPDV. Napominjemo, kod realizacije komisionog posla ne dolazi do prometa usluga sa aspekta ZPDV.

Pored toga, ako posle izvršenog prometa dobara od strane obveznika PDV – vlasnika dobara obvezniku PDV – komisionaru dođe do promene koja utiče na naknadu za taj promet, a samim tim i na poresku osnovicu, obveznik PDV – vlasnik dobara dužan je da izda dokument o povećanju, odnosno dokument o smanjenju u skladu sa članom 21. ZPDV.

* * *

Odredbama člana 3. ZPDV propisano je da su predmet oporezivanja PDV isporuka dobara i pružanje usluga (u daljem tekstu: promet dobara i usluga) koje poreski obveznik izvrši u Republici uz naknadu, u okviru obavljanja delatnosti, kao i uvoz dobara u Republiku.

Promet dobara, u smislu ovog zakona, a u skladu sa odredbom člana 4. stav 1. ZPDV, je prenos prava raspolaganja na telesnim stvarima (u daljem tekstu: dobra) licu koje tim dobrima može raspolagati kao vlasnik, ako ovim zakonom nije drukčije određeno.

Prema odredbi stava 3. tačka 3) istog člana ZPDV, prometom dobara, u smislu ovog zakona, smatra se I prenos dobara od strane vlasnika komisionaru i od strane komisionara primaocu.

Prema odredbi člana 8. stav 7. ZPDV, obveznik je lice koje vrši isporuku dobara, odnosno pružanje usluga u svoje ime, a za račun drugog lica.

Odredbama člana 11. stav 1. ZPDV propisano je da je mesto prometa dobara mesto:

• u kojem se dobro nalazi u trenutku slanja ili prevoza do primaoca ili, po njegovom nalogu, do trećeg lica, ako dobro šalje ili prevozi isporučilac, primalac ili treće lice, po njegovom nalogu;

2) ugradnje ili montaže dobra, ako se ono ugrađuje ili montira od strane isporučioca ili, po njegovom nalogu, od strane trećeg lica;

3) u kojem se dobro nalazi u trenutku isporuke, ako se dobro isporučuje bez otpreme, odnosno prevoza;

4) u kojem primalac električne energije, prirodnog gasa i energije za grejanje, odnosno hlađenje, čija se isporuka vrši preko prenosne, transportne i distributivne mreže, a koji je ova dobra nabavio radi dalje prodaje, ima sedište ili stalnu poslovnu jedinicu kojima se dobra isporučuju;

5) prijema vode, električne energije, prirodnog gasa i energije za grejanje, odnosno hlađenje, za krajnju potrošnju.

U slučaju prometa dobara u okviru komisionih ili konsignacionih poslova, mesto prometa dobara od strane komisionara ili konsignatera određuje se, u skladu sa stavom 1. ovog člana, i za isporuku komisionaru ili konsignateru (član 11. stav 2. ZPDV).

Odredbama člana 14. stav 1. ZPDV propisano je da promet dobara nastaje danom:

1) otpočinjanja slanja ili prevoza dobara primaocu ili trećem licu, po njegovom nalogu, ako dobra šalje ili prevozi isporučilac, primalac ili treće lice, po njihovom nalogu;

2) preuzimanja dobara od strane primaoca u slučaju ugradnje ili montaže dobara o strane isporučioca ili, po njegovom nalogu, trećeg lica;

3) prenosa prava raspolaganja na dobrima primaocu, ako se dobro isporučuje bez otpreme, odnosno prevoza;

4) očitavanja, odnosno na drugi način utvrđivanja stanja, u skladu sa zakonom, električne energije, prirodnog gasa i energije za grejanje, odnosno hlađenje, čija se isporuka vrši preko prenosne, transportne i distributivne mreže, licu iz člana 11. stav 1. tačka 4) ovog zakona, u cilju obračuna isporuke;

5) očitavanja stanja primljene vode, električne energije, prirodnog gasa i energije za grejanje, odnosno hlađenje, u cilju obračuna potrošnje.

U komisionim ili konsignacionim poslovima, vreme isporuke dobara od strane komisionara ili konsignatera određuje se, u skladu sa stavom 1. ovog člana i za isporuku komisionaru ili konsignateru (član 14. stav 2. ZPDV).

Saglasno odredbi člana 17. stav 1. ZPDV, poreska osnovica (u daljem tekstu: osnovica) kod prometa dobara i usluga jeste iznos naknade (u novcu, stvarima ili uslugama) koju obveznik prima ili treba da primi za isporučena dobra ili pružene usluge od primaoca dobara ili usluga ili trećeg lica, uključujući subvencije i druga primanja (u daljem tekstu: subvencije), u koju nije uključen PDV, ako ovim zakonom nije drukčije propisano.

Ako se osnovica naknadno poveća za promet dobara i usluga, obveznik PDV koji je isporučio dobra I usluge, a koji je poreski dužnik za taj promet u skladu sa ovim zakonom, dužan je da iznos PDV koji duguje po tom osnovu ispravi – poveća u skladu sa izmenom, kao i da izda dokument o povećanju (član 21. stav 1. ZPDV).

Ako se osnovica naknadno smanji za promet dobara i usluga (npr. zbog vraćanja dobara, smanjenja naknade za promet dobara i usluga i dr.) obveznik PDV koji je isporučio dobra i usluge, a koji je poreski dužnik za taj promet u skladu sa ovim zakonom, dužan je da izda dokument o smanjenju (član 21. Stav 3. ZPDV).