OPOREZIVANJE DOBITI OD OBAVLJANJA MEĐUNARODNOG SAOBRAĆAJA KOJU OSTVARI PRAVNO LICE IZ MAĐARSKE PREKO OGRANKA KOJI SE NALAZI U SRBIJI (PRIMENA UIDO)
Donosilac: Ministarstvo finansija
Broj: 2181431 2024 10520 004 000 011 004
Datum: 6. 3. 2026.
U vezi vašeg zahteva koji se odnosi na davanje mišljenja po pitanju oporezivanja dobiti ogranka
nerezidentnog pravnog lica (rezidenta Republike Mađarske) ostvarene od obavljanja međunarodnog saobraćaja pomorskim brodom, rečnim brodom, vazduhoplovima ili drumskim prevoznim vozilom, saglasno ugovoru o izbegavanju dvostrukog oporezivanja, odnosno zakonu koji uređuje oporezivanje dobiti pravnih lica, obaveštavamo vas o sledećem:
I Sa aspekta primene ugovora o izbegavanju dvostrukog oporezivanja Između Savezne Republike Jugoslavije i Republike Mađarske zaključen je Ugovor o izbegavanju dvostrukog oporezivanja u odnosu na poreze na dohodak i na imovinu („Službeni list SRJ – Međunarodni ugovori“, broj 10/01 – u daljem tekstu: Ugovor) koji se primenjuje od 1. januara 2003. godine.
Ugovor je, sa početkom primene od 1. januara 2022. godine, izmenjen Multilateralnom konvencijom za primenu mera koje se u cilju sprečavanja erozije poreske osnovice i premeštanja dobiti odnose na poreske ugovore („Službeni glasnik RS – Međunarodni ugovori“, br. 3/18 i 4/23).
Takođe, zaključen je Protokol o izmeni Ugovora („Službeni glasnik RS – Međunarodni ugovori“, broj 9/24) koji se primenjuje od 1. januara 2025. godine.
Napominjemo da Ustav Republike Srbije („Službeni glasnik RS“, broj 98/06) u članu 16. (pored ostalog) predviđa da su: „Opšteprihvaćena pravila međunarodnog prava i potvrđeni međunarodni ugovori sastavni deo pravnog poretka Republike Srbije i neposredno se primenjuju.“.
Shodno članu 7. (Dobit od poslovanja) stav 1. Ugovora, dobit preduzeća države ugovornice oporezuje se samo u toj državi, osim ako preduzeće obavlja poslovanje u drugoj državi ugovornici preko stalne jedinice koja se u njoj nalazi. Ako preduzeće obavlja poslovanje u drugoj državi ugovornici preko stalne jedinice, dobit preduzeća može se oporezivati u toj drugoj državi, ali samo do iznosa koji se pripisuje toj stalnoj jedinici; a u skladu sa stavom 7. istog člana Ugovora, kada dobit obuhvata delove dohotka koji su regulisani posebnim članovima ovog ugovora, odredbe ovog člana ne utiču na odredbe tih članova.
Ugovor u članu 8. (Međunarodni saobraćaj) predviđa:
- Dobit od obavljanja međunarodnog saobraćaja pomorskim brodom, rečnim brodom, vazduhoplovom ili drumskim prevoznim vozilom oporezuje se samo u državi ugovornici u kojoj se nalazi sedište stvarne uprave preduzeća.
- Ako se sedište stvarne uprave preduzeća koje se bavi međunarodnim saobraćajem nalazi na
pomorskom ili rečnom brodu, smatra se da se nalazi u državi ugovornici u kojoj se nalazi matična luka pomorskog ili rečnog broda ili, ako nema matične luke, u državi ugovornici čiji je rezident korisnik pomorskog ili rečnog broda.
- Odredbe stava 1. ovog člana primenjuju se i na dobit od učešća u pulu, zajedničkom poslovanju ili međunarodnoj poslovnoj agenciji.
Imajući u vidu navedeno, dobit od obavljanja međunarodnog saobraćaja koju, u konkretnom slučaju, ostvari pravno lice iz Mađarske preko ogranka koji se nalazi u Republici Srbiji, ukoliko se njegovo sedište stvarne uprave nalazi u Mađarskoj, shodno članu 8. stav 1. Ugovora, oporezuje se samo u Mađarskoj.
II Sa aspekta primene zakona koji uređuje oporezivanje dobiti pravnih lica
Odredbom člana 3. stav 1. Zakona o porezu na dobit pravnih lica („Službeni glasnik RS“, br. 25/01, 80/02, 80/02 – dr. zakon, 43/03, 84/04, 18/10, 101/11, 119/12, 47/13, 108/13, 68/14 – dr. zakon, 142/14, 91/15 – autentično tumačenje, 112/15, 113/17, 95/18, 86/19, 153/20, 118/21 i 94/24 – u daljem tekstu:
Zakon), propisano je da nerezident Republike (u daljem tekstu: nerezidentni obveznik) podleže
oporezivanju dobiti koju ostvari poslovanjem preko stalne poslovne jedinice koja se nalazi na teritoriji Republike na način propisan ovim zakonom, ukoliko međunarodnim ugovorom o izbegavanju dvostrukog oporezivanja nije drukčije uređeno.
Nerezidentni obveznik je, u smislu ovog zakona, pravno lice koje je osnovano i ima mesto stvarne uprave i kontrole van teritorije Republike (član 3. stav 2. Zakona).
Saglasno članu 4. stav 1. Zakona, stalna poslovna jedinica je svako stalno mesto poslovanja preko kojeg nerezidentni obveznik obavlja delatnost, a naročito: 1. ogranak; 2. pogon; 3. predstavništvo; 4. Mesto proizvodnje, fabrika ili radionica; 5. rudnik, kamenolom ili drugo mesto eksploatacije prirodnog bogatstva.
U skladu sa članom 5. stav 1. Zakona, nerezidentni obveznik koji obavlja delatnost na teritoriji Republike poslovanjem preko stalne poslovne jedinice koja vodi poslovne knjige u skladu sa propisima kojima se uređuje računovodstvo (ogranak i drugi organizacioni delovi nerezidentnog obveznika koji obavljaju delatnost), oporezivu dobit utvrđuje u skladu sa ovim zakonom i podnosi za stalnu poslovnu jedinicu poreski bilans i poresku prijavu.
Saglasno sa odredbama člana 6. st. 1. i 2. Zakona, osnovica poreza na dobit pravnih lica je oporeziva dobit, koja se utvrđuje u poreskom bilansu usklađivanjem dobiti obveznika iskazane u bilansu uspeha, koji je sačinjen u skladu sa međunarodnim računovodstvenim standardima (u daljem tekstu: MRS), odnosno međunarodnim standardima finansijskog izveštavanja (u daljem tekstu: MSFI), odnosno međunarodnim standardom finansijskog izveštavanja za mala i srednja pravna lica (u daljem tekstu: MSFI za MSP) i propisima kojima se uređuje računovodstvo, na način utvrđen ovim zakonom.
Pravilnikom o sadržaju poreskog bilansa i drugim pitanjima od značaja za način utvrđivanja poreza na dobit pravnih lica („Službeni glasnik RS“, br. 20/14, 41/15, 101/16, 8/19, 94/19, 159/20 i 97/21 – u daljem tekstu: Pravilnik) uređuje se sadržaj poreskog bilansa koji se podnosi na Obrascu PB 1 – Poreski bilans obveznika poreza na dobit pravnih lica za period od ______ do _____ 202_. godine, pri čemu poreski bilans na Obrascu PB 1 podnosi i stalna poslovna jedinica nerezidentnog obveznika koja obavlja delatnost na teritoriji Republike Srbije i poslovne knjige vodi u skladu sa propisima kojima se uređuje računovodstvo (ogranak i drugi organizacioni delovi nerezidentnog obveznika – u daljem tekstu: ogranak), iz člana 5.
stav 1. Zakona.
Saglasno navedenom, ukoliko ogranak nerezidentnog pravnog lica (rezidenta Mađarske) obavlja
isključivo delatnost međunarodnog saobraćaja i po tom osnovu ostvaruje dobit koja se (saglasno
odredbama Ugovora) oporezuje u Mađarskoj, mišljenja smo da ogranak, u tom slučaju, u poreskom bilansu ne utvrđuje oporezivu dobit pa, s tim u vezi, na odgovarajućim rednim brojevima Obrasca PB 1 (red. br. 1, odnosno 3, uključujući i red. br. 65.) upisuje vrednost („0“).