NASTANAK PORESKE OBAVEZE PO OSNOVU POREZA NA PRENOS APSOLUTNIH PRAVA NA NEPOKRETNOSTI
U časopisu Porezi i računovodstvo broj 10/20, na strani 37, objavljen je tekst o nastanku poreske obaveze po osnovu poreza na prenos apsolutnih prava po osnovu pravnog posla. Nakon toga, izvršene su izmene i dopune zakonskih odredaba koje uređuju tu materiju. Takođe, u njihovoj primeni postavljen je niz pitanja koja zahtevaju odgovor, što je razlog da ovoj temi iznova posvećujemo pažnju.
Dan nastanka poreske obaveze po osnovu poreza na prenos apsolutnih prava značajan je iz više razloga: od tog dana teče rok za podnošenje poreske prijave (kad postoji obaveza podnošenja poreske prijave), od tada poreski organ ima pravo i obavezu da utvrdi porez, počev od 1. januara godine koja sledi godini u kojoj je nastala poreska obaveza teče rok zastarelosti prava na utvrđivanje poreza…
Nastanak poreske obaveze po osnovu poreza na prenos apsolutnih prava uređen je članom 29. Zakona o pore- zima na imovinu (u nastavku: Zakon).
Prema toj odredbi, poreska obaveza principijelno nastaje danom zaključenja ugovora o prenosu apsolutnih prava (što podrazumeva solemnizaciju ugovora u skladu sa zakonom kojim se uređuje promet nepokretnosti), odnosno o prenosu prava trajnog korišćenja parking-mesta u otvorenom stambenom bloku ili stambenom kompleksu, odnosno o davanju građevinskog ili vodnog zemljišta u zakup, osim u slučajevima pobrojanim u nastavku teksta.
OPIS OKOLNOSTI | PORESKA OBAVEZA NASTAJE |
Predmet ugovora je nepokretnost kao buduća stvar. | ranijim od sledećih dana: – danom upisa stečenog prava u odgovarajućem katastru, ili – primopredajom, odnosno stupanjem u posed nepokretnosti |
Nije sačinjen punovažan ugovor o prenosu prava na nepokretnosti, u smislu Zakona o prometu nepokretnosti. | danom kada je sticalac prava na nepokretnosti stupio u posed nepokretnosti |
Osnov prenosa prava je ugovor o doživotnom izdržavanju. | principijelno – danom smrti primaoca izdržavanja; izuzetak – ako je doživotno izdržavanje ugovoreno u korist trećeg lica a tim ugovorom nije određeno da svojina prelazi na davaoca izdržavanja u trenutku smrti trećeg lica – poreska obaveza nastaje danom smrti saugovarača (tj. lica sa kojim je davalac izdržavanja zaključio ugovor) |
Osnov sticanja prava je odluka suda, odnosno drugi akt državnog ili drugog nadležnog organa ili lica sa javnim ovlašćenjem. | danom pravosnažnosti sudske odluke, odnosno danom konačnosti tog akta (osim kad se po osnovu te odluke ili akta stiče nepokretnost kao buduća stvar) |
Pravo svojine stiče se održajem. | danom pravosnažnosti sudske odluke kojom je to pravo utvrđeno |
Sticanje prava iz viška deobne stečajne mase. | danom pravosnažnosti rešenja o deobi stečajne mase |
Sticanje prava raspodelom likvidacionog ostatka. | danom donošenja odluke o raspodeli likvidacionog ostatka; ako je protiv te odluke vođen spor – danom pravosnažnosti odluke kojom je taj spor okončan |
Ugovor, odluka suda, odnosno akt državnog, odnosno drugog nadležnog organa ili lica sa javnim ovlašćenjem, ili drugi pravni osnov prenosa prava (nisu prijavljeni ili su prijavljeni neblagovremeno, ili obveznik nema obavezu podnošenja poreske prijave u skladu sa članom 34. Zakona).1 |
danom saznanja nadležnog poreskog organa za prenos |